Deze aantekeningen zijn in de loop van vele jaren geschreven — niet als instructies, maar als herinneringen. Een geest die zijn eigen patronen opmerkt en ze opschrijft voordat hij ze vergeet.
Het zijn geen oefeningen. Het zijn observaties — het soort dat alleen waarde heeft als je ze zelf ontdekt.
2007
Laat het verleden rusten. Onze herinneringen zijn niet zo betrouwbaar als we denken — de hersenen reconstrueren voortdurend. Over het verleden piekeren leidt de aandacht weg van wat er nu gebeurt.
Elke situatie is nieuw. Behandel ook het bekende als onbekend. Routineus afhandelen vergroot de kans op fouten. Structuur mag, maar moet flexibel blijven.
Wees voorzichtig met oordelen over mensen. Hoe we gedrag interpreteren is gekleurd door onze eigen geestesgesteldheid en ons beperkt zicht op iemands omstandigheden. De menselijke geest is niet zo consequent als we wensen. Bekijk het gehele beeld.
Handel af wat je moet doen, stuk voor stuk, zodat je het ook mentaal kan afsluiten. Schuif niet op de lange baan. Voer uit en laat achter je.
Maak je geen zorgen over de toekomst. Laat ruimte aan het heden om zich te ontplooien. Plan niet te strikt, laat vrije ruimte. Dit laat je toe de dingen grondiger te doen.
Bekijk het geheel van de situatie. Verlies je niet in pietluttige details. Soms bereik je hetzelfde via een andere weg.
Hou het simpel. Eenvoud belast het denken minder. Behoud je mentaal evenwicht ook bij stress en confrontatie. Wees voorbereid.
Verlies je niet in negatieve gedachten, noch in gezocht positieve. Probeer de feiten te zien, zonder te vervormen. Laat een situatie zich ontvouwen voor je oordeelt. Beweeg mee in de flow.
Denk als het functioneel is. Denken is een instrument. Woorden en taal zijn niet het ding zelf. Contact met de dingen kan beter zonder tussenkomst van taal en denken. Gebruik de intensiteit van je zintuigen om afstand teniet te doen.
Benoemen gaat soms te snel. Sta jezelf toe even te kijken, voelen, luisteren — en dan pas te benoemen. Geef je waarneming ruimte. Laat de dingen zijn wat ze zijn. De dingen kunnen loslaten en vergeten geeft ruimte.
Kijk naar de grond waarop iets opbloeit, breng de dingen terug tot hun essentie. Kijk naar wat jou beweegt. Een essentie kan je niet rechtstreeks bekijken — makkelijker is zijn spoor te volgen.
Doe niet teveel dingen tegelijk. Doe de dingen stuk voor stuk, één voor één, stap voor stap. Ons denken is beperkt in zijn capaciteit.
Wees zorgvuldig in je spreken en je luisteren. Onuitgesproken vooronderstellingen leiden tot misverstanden. Vergewis je ervan dat iemand begrepen heeft wat je bedoelt. Wees zuinig met woorden. Spreken is zilver, luisteren goud.
Kiezen is geen wilsdaad. Maak pas een keuze als iets duidelijk is. Bekijk het hele beeld. Er is maar één juiste keuze mogelijk. De vrijheid te kiezen geeft ons een enorme verantwoordelijkheid.
2023
Breng bewustzijn in dagelijkse handelingen. Breng complexe activiteiten terug tot hun essentie: liggen, zitten, staan, wandelen. Hoe eenvoudiger de vorm, hoe makkelijker het is om aanwezig te zijn.
Vertraag. Doe de dingen niet sneller dan tachtig procent van je maximumsnelheid. Dit laat ruimte om bij te sturen, te corrigeren, op te merken.
Kies manieren van bewegen waarbij al je zintuigen kunnen volgen — wandelen, fietsen. Laat je dragen zodat de geest vrij blijft om waar te nemen.
Handelen in een tunnelvisie is een vorm van geweld. Als we handelen zonder het geheel te zien, veroorzaken we schade zonder het te weten.
Verlies je niet in negatieve gedachten, noch in gezocht positieve. Op zoek gaan naar een positieve kant kan net zo verwringen als wanhoop.
De geest is bang van lege ruimte — hij wil weg of wil die vullen. Ga zitten voor het slapen. Geef dingen een plaats. Laat de geest tot rust komen. Dit geeft rust in de nacht.
Schrijf 's avonds neer hoe je dag verlopen is. Schrijf 's morgens op wat er 's nachts naar boven is gekomen. Het is belangrijk je onderbewuste te kennen en te bekijken wat het aandraagt.
Een schoon geweten geeft innerlijke rust. Dingen in het verborgene doen geven tweestrijd en weerstand. Ze kunnen je uit je slaap houden. Hou het zuiver en speel open kaart met de mensen die dicht bij je staan.
Mediteren kan je leren. Enkele voorwaarden helpen het lichaam mee te werken: zit zonder te bewegen, zonder je ogen te bewegen, hou je rug stil en recht zodat er voldoende zuurstof naar je hoofd kan. De rest volgt.
Een Hygiëne van het Waarnemen
2026
Ons waarnemen is niet echt onderdeel van denken. Het is eerder andersom. Het hele wezen is erbij betrokken — zintuigen, je plaats die je in de ruimte inneemt, de (intermenselijke) omgeving, wat je voelt, de hele ervaring die je met je meedraagt. Wat we intuïtie noemen is dat wat reageert voordat het denken er zich mee bemoeit.
Ook angst of andere sterke emoties kleuren en vernauwen wat we zien. Er is een inzoomen op de bedreiging of de aantrekking — en daarmee de primaire reacties van vechten of vluchten, of grijpen en vasthouden.
Dit alles herkennen geeft al wat meer ruimte.
Wat doe je in je vrije tijd? Neem je echt de tijd? Zijn er bomen of een stukje natuur in je omgeving? Gewoon een suggestie.